Fylgstu með okkur á Facebook
 

Gunnarshólmi

Úr Fjölni 4. árg. 1838 bls. 31-32 er eftirfarandi orðsending frá Jónasi til lesenda:
„Sunnan á Íslandi, í hjeraði því, sem gjeingur upp af Landeíum millum Eiafjalla og Fljótshlíðar, er allmikjið sljettlendi, og hefir firrum verið grasi gróið, enn er nú nálega allt komið undir eirar og sanda, af vatnagángji; á einum stað þar á söndum, firir austan Þverá, stendur efptir grænn reitur óbrotinu, og kallaður Gunnarshólmi, því það er enn sögn manna, að þar hafi Gunnar frá Hlíðarenda snúið aptur, þegar þeir bræður riðu til skjips, eins og alkunnugt er af Njálu. Þetta er tilefni til smákvæðis þess, sem hjer er prentað neðan við.“
  • Skein yfir landi sól á sumarvegi
  • og silfurbláan Eyjafjallatind
  • gullrauðum loga glæsti seint á degi.
  • Við austur gnæfir sú hin mikla mynd
  • hátt yfir sveit, og höfði björtu svalar
  • í himinblámans fagurtæru lind.
  • Beljandi foss við hamrabúann hjalar
  • á hengiflugi undir jökulrótum
  • þar sem að gullið geyma Frosti og Fjalar.
  • En hinum megin föstum standa fótum
  • blásvörtum feldi búin Tindafjöll
  • og grænu belti gyrð á dalamótum;
  • með hjálminn skyggnda, hvítri líkan mjöll,
  • horfa þau yfir heiðavötnin bláu
  • sem falla niður fagran Rangárvöll;
  • þar sem að una byggðarbýlin smáu,
  • dreifð yfir blómguð tún og grænar grundir.
  • Við norður rísa Heklutindar háu.
  • Svell er á gnípu, eldur geisar undir,
  • í ógnadjúpi, hörðum vafin dróma,
  • Skelfing og Dauði dvelja langar stundir.
  • En spegilskyggnd í háu lofti ljóma
  • hrafntinnuþökin yfir svörtum sal.
  • Þaðan má líta sælan sveitarblóma;
  • því Markarfljót í fögrum skógardal
  • dunar á eyrum, breiða þekur bakka
  • fullgróinn akur, fegurst engjaval
  • þaðan af breiðir hátt í hlíðarslakka
  • glitaða blæju, gróna blómum smám.
  • Klógulir ernir yfir veiði hlakka;
  • því fiskar vaka þar í öllum ám.
  • Blikar í lofti birkiþrastasveimur
  • og skógar glymja, skreyttir reynitrjám.
  • Þá er til ferðar fákum snúið tveimur
  • úr rausnargarði hæstum undir Hlíð,
  • þangað sem heyrist öldufallaeimur;
  • því hafgang þann ei hefta veður blíð
  • sem voldug reisir Rán á Eyjasandi,
  • þar sem hún heyir heimsins langa stríð.
  • Um trausta strengi liggur fyrir landi
  • borðfögur skeið með bundin segl við rá;
  • skínandi trjóna gín mót sjávargrandi.
  • Þar eiga tignir tveir að flytjast á
  • bræður af fögrum fósturjarðarströndum
  • og langa stund ei litið aftur fá,
  • fjarlægum ala aldur sinn í löndum,
  • útlagar verða vinaraugum fjær;
  • svo hafa forlög fært þeim dóm að höndum.
  • Nú er á brautu borinn vigur skær
  • frá Hlíðarenda hám; því Gunnar ríður,
  • atgeirnum beitta búinn – honum nær
  • dreyrrauðum hesti hleypir gumi fríður
  • og bláu saxi gyrður yfir grund;
  • þar mátti kenna Kolskegg allur lýður.
  • Svo fara báðir bræður enn um stund;
  • skeiðfráir jóar hverfa fram að fljóti,
  • Kolskeggur starir út á Eyjasund.
  • En Gunnar horfir hlíðarbrekku móti,
  • hræðist þá ekki frægðarhetjan góða
  • óvinafjöld, þó hörðum dauða hóti.
  • „Sá eg ei fyrr svo fagran jarðargróða,
  • fénaður dreifir sér um græna haga,
  • við bleikan akur rósin blikar rjóða.
  • Hér vil eg una ævi minnar daga
  • alla sem guð mér sendir. Farðu vel,
  • bróðir og vinur!“ – Svo er Gunnars saga.
  •  
  • Því Gunnar vildi heldur bíða hel
  • en horfinn vera fósturjarðarströndum.
  • Grimmilegir fjendur, flárri studdir vél,
  • fjötruðu góðan dreng í heljarböndum.
  • Hugljúfa samt eg sögu Gunnars tel,
  • þar sem eg undrast enn á köldum söndum
  • lágan að sigra ógnabylgju ólma
  • algrænu skrauti prýddan Gunnarshólma.
  •  
  • Þar sem að áður akrar huldu völl
  • ólgandi Þverá veltur yfir sanda;
  • sólroðin líta enn hin öldnu fjöll
  • árstrauminn harða fögrum dali granda;
  • flúinn er dvergur, dáinn hamratröll,
  • dauft er í sveitum, hnipin þjóð í vanda;
  • en lágum hlífir hulinn verndarkraftur
  • hólmanum, þar sem Gunnar sneri aftur.
Samið árið 1837.
Eiginhandarrit er ekki til.
Frumprentun í: Fjölnir 4. ár, 1838.
Einnig prentað í: Ljóðmæli eptir Jónas Hallgrímsson. B. Pjetursson og K. Gíslason hafa sjeð um prentunina. Khöfn 1847.
 
 
Til fróðleiks
  • Áhersla á nýyrði á degi íslenskrar tungu 2018
  • Nýyrðasmíð Jónasar í Orðbragði
  • Vísubotn 2018 - vísnasamkeppni grunnskólanema
  • Grein um steinasöfn Jónasar í Náttúrufræðingnum
  • Enn finnast bréf Jónasar
  • Raddir íslenskunnar 2017 - örmyndbönd
  • Jarðeldasaga Íslands
  • Nýr fánadagur - Dagur íslenskrar tungu
Landsbókasafn Íslands - Háskólabókasafn